Arne Garborg rekna Haugtussa som ei av sine viktigaste bøker. Han skreiv med overskot og med eit ømt blikk bakover til barndommens Jæren. Det store diktverket er på same tid ein danningsroman på vers og eit romantisk og naturnært bilete av ei ung jente. Boka handlar om prosessen der Veslemøy skal forstå kjærleiken sitt vesen – ikkje berre forelsking, men også omsorg, varme og vennskap.

Haugtussa vekkjer songen i alle som les ho. Ein imponert Grieg skreiv begeistra til ein ven: «Det er en helt genial bok, hvor musikken allerede er komponert. Man behøver kun at skrive den ned.»